| |
 | Dinsdagavondfilm 'Yellow Letters' (Ilker Çatak) 4 **** UGC Antwerpen | DI 28/04/26 |
|
| Omschrijving : |  'Yellow Letters': als de overheid je huwelijk bedreigt
Ruben Nollet in De Tijd van 21/04/26
Wat doe je als je je job verliest omdat je te kritisch bent over de overheid? In het wurgende drama ‘Yellow Letters’, de winnaar van de Gouden Beer in Berlijn, vindt een Turks echtpaar geen goed antwoord op die vraag. Met nefaste gevolgen voor hun relatie.
Kunstenaars, academici en andere intellectuelen hebben het nooit gemakkelijk gehad in Turkije. Maar al tien jaar behandelt de overheid hen steeds opzichtiger als staatsvijanden en wordt hun professionele vrijheid steeds driester beknot. Sinds de AKP, de partij van president Recep Tayyip Erdogan, het bewind voert, is de kunstwereld meer dan ooit het slachtoffer van repressie. Artiesten vliegen in de cel, theatergezelschappen zien hun subsidies verdampen, galeries en toneelzalen worden gesloten of afgebroken, films gecensureerd, boeken gebannen.
Aan de academische kant was de katalysator de groepering Academici voor de Vrede, die zich in 2012 begon in te zetten voor een vreedzame oplossing in het conflict met de Koerden. Toen de leden van die groepering in januari 2016 acties opzetten om de schending van de burgerrechten van PKK-gevangenen - de PKK is de Koerdische Arbeiderspartij - aan te klagen, bestempelde Erdogan hen als terroristen en landverraders. Er volgde een ingrijpende zuivering en herstructurering van het hoger onderwijs. Honderden academici moesten voor de rechter verschijnen, meer dan 6.000 kregen hun C4 - in Turkije is dat een gele brief.
In het gareel
‘Yellow Letters’ is ook de titel van de jongste film van de Duits-Turkse cineast Ilker Çatak, die drie jaar geleden een internationale hit scoorde met zijn intense drama ‘Das Lehrerzimmer’. ‘We zijn gaan praten met verschillende mensen die de onderdrukking aan den lijve hebben ondervonden’, zei hij tijdens de Berlinale, waar hij eerder dit jaar werd gelauwerd met de Gouden Beer. ‘Sommigen gingen in vrijwillige ballingschap, anderen wonen ondanks alles nog altijd in Turkije. Hun verhalen hebben ons geïnspireerd.’
Wat ‘Yellow Letters’ meeslepend en herkenbaar maakt, is dat de film de sociopolitieke context als achtergrond gebruikt voor het intieme verhaal van een relatie, en om te tonen wat de weerslag van die barre omstandigheden op een huwelijk is.
Wanneer we kennismaken met de hoofdpersonages, hebben ze een schijnbaar onverwoestbare band. Derya is een geliefde actrice en een grande dame van het theater in Ankara. Haar echtgenoot Aziz staat te boek als één van de grote regisseurs van het land en is een gerespecteerd docent aan de universiteit. Samen hebben ze een tienerdochter.
En dan gaat het mis. Derya komt onder vuur te liggen, omdat ze na een voorstelling weigert op de foto te gaan met de gouverneur, een politicus van de AKP. Ongeveer tegelijk loopt een klacht binnen tegen Aziz, die onpatriottische uitspraken zou hebben gedaan tijdens één van zijn lessen en zijn studenten zou hebben opgeruid om deel te nemen aan een betoging.
Het fundament waarop ze hun gezin hebben gebouwd, blijkt plots niet zo stevig als ze dachten. Wat meteen tot een dilemma leidt: houden ze koppig vast aan hun principes en halen ze de broeksriem aan om te overleven, of geven ze voorrang aan hun carrière en levenscomfort door in het gareel te lopen? Die fundamentele discussie brengt ook hun relatie in gevaar.
Berlijn als Ankara
‘Ik wilde het over verschillende thema’s tegelijk hebben, en daar hoort artistieke integriteit bij’, zegt Çatak. Hoe kunnen wij als kunstenaars in deze omstandigheden de dingen blijven doen die we belangrijk vinden, op een manier waarop we het hoofd opgeheven kunnen houden?
Tegelijk velt de cineast geen oordeel in ‘Yellow Letters’. Niet alle personages komen tot dezelfde conclusie. Sommigen veranderen in de loop van de film van mening en slikken hun artistieke trots in. ‘Daarvoor kan ik ook begrip opbrengen’, zegt hij. ‘Het is te gemakkelijk om met een opgestoken vinger te eisen dat artiesten te allen tijde compromisloos en onkreukbaar blijven. Zo zwart-wit is het nooit, zeker niet als je een gezin en kinderen hebt. Ik kan vandaag wel stellig verklaren dat ik nooit voor het Amazon van Jeff Bezos zou werken, omdat Bezos The Washington Post zo schandalig heeft uitgekleed. Maar als Amazon me morgen de nieuwe James Bond aanbiedt, zal ik daar toch heel goed over nadenken.’
Ook opvallend is dat Çatak ‘Yellow Letters’ niet in Turkije, maar in Duitsland heeft gedraaid, zonder dat hij moeite doet dat te verbergen. Integendeel, hij voegt grote pancartes toe die duidelijk stellen dat Berlijn de rol van Ankara speelt en Hamburg die van Istanboel. Toch haalt de ingreep je op geen enkel moment uit de film.
Meer zelfs, het versterkt de impact van ‘Yellow Letters’ als universeel verhaal. De geniepige repressie waarmee de personages moeten afrekenen, kan evengoed in andere landen de kop opsteken, net als de paranoia die ermee gepaard gaat. ‘De Amerikaanse universiteiten kunnen daarover meespreken’, merkt Çatak op. ‘En ook in Duitsland zien we dat academici en kunstenaars in het debat over Israël en Palestina veel meer op hun woorden moeten letten dan gezond is. Voor je het weet, blijft er niets meer over van de mensenrechten waarvoor we zo hard hebben gevochten.’
Van Ilker Çatak en met Özgü Namal, Tansu Biçer, Leyla Smyrna Cabas
Duur: 129 minuten
|
| Bijdrage : | op vertoon van je geldige Oeverlidkaart koop je van de verantwoordelijke een filmticketje dat € 9 kost i.p.v. het standaardtarief van € 14,90.
Na de film gaan we samen nog iets drinken in de buurt. |
| Afspraakuur : | 19u25 |
| Afspraakplaats : | UGC, Van Ertbornstraat 17, Antwerpen. Rechts van de kassa's!
|
| Wegwijzer : | Door het feit dat UGC gelegen is aan de Van Ertbornstraat 17, een zijstraat van De Keyserlei, is het zeer vlot bereikbaar met het openbaar vervoer (trein, tram, bus). Met je filmticket kan je ook goedkoper parkeren in de ondergrondse, bewaakte parking De Keyser aan de Van Ertbornstraat (net naast de inkom van de UGC. Slechts € 3 voor 3 uren!)! Valideer je parkingticket op de verdieping. |
| Aanvangsuur : | 19u45 |
| Info : | Ben VdP - 0470 90 24 73 - ben.vanderpoorten@skynet.be. |
| Wegwijzer : | UGC Cinema, Antwerpen |
|
 |
vorige
print
